Asetilsalisilik Asit ve Nsaii Alerjisi

Asetilsalisilik Asit ve Nsaii Alerjisi

Asetilsalisilik asit (ASA) ve diğer nonsteroidal antiinflamatuvar ilaçlar (NSAİİ), ilaç yan etkilerine yol açma bakımından penisilinden sonra 2. sırada yer almaktadır. Analjezik intoleransının toplumdaki prevalansı %0.3- 9 arasında değişmektedir. Bu tabloya rinit tanısı olanlarda %1.4, nazal polipi saptananlarda %14-23 ve kronik ürtikerlilerde ise %23- 28 oranlarında rastlanılmaktadır. Erişkin astımlılann %10’unda analjezik intoleransı vardır. Astımın ağırlığı ile birlikte intoleransın görülme sıklığı artmaktadır.
ASA ve NSAİİ’ye karşı görülen reaksiyonlar sıklıkla pseudoalerjik tiptedir. Ürtiker, anjiyo ödem (AÖ) ve bronkospazmla giden reaksiyonların bir kısmı ise Ig E’ye bağlıdır. Bir ilacın ilk kez alınmasıyla ortaya çıkan reaksiyon, muhtemelen Ig E ile ilgili değildir(99). ASA ve birçok NSAİİ, nonselektif siklooksijenaz (COX) inhibitörleridir, ancak C0X-1’e etkileri daha fazladır. ASA C0X-1 enzimini inhibe ederek lipoksijenaz ürünlerinin sentezine yol açarlar. Bu yolla özellikle lökotrien (LT) D4 başta olmak üzere güçlü bronş spazmına neden olan ajanlar ortaya çıkarlar. LTC4 ve LTE4 eozinofiller için güçlü kemotaktik etkili, ayrıca vasküler permeabiliteyi, mukus sekresyonunu arttıran ve şiddetli bronkospazma neden olan diğer maddelerdir.
ASA ile indüklenen astım, üst ve alt solunum yollarının agresif bir inflamasyonudur. Olayın başlaması için NSAİİ şart olmamakla birlikte ilaç varlığında inflamasyon ve astım atağına yatkınlık artar. Bu hastalardaki eozinofiller diğer astımlılara göre 5 kez, normal kişilere göre ise 9 kat fazla LTC4 sentetaz içerdiği gösterilmiştir. İdrar LTE4 düzeyleri de 2-10 kat artmış olarak saptanmıştır. Nazal ve bronşial doku örneklerinde yoğun eozinofilik nflamasyonla birlikte sisteinil lökotrienlerin artışı yanında bu mediatörlere artmış havayolu cevabı gözlenir. ASA provokasyonu sırasında da LTE4 düzeyleri belirgin olarak artmaktadır.
ASA ile ortaya çıkan reaksiyonların bir kısmında, özellikle histaminin de rolü olduğundan antihistaminikler göz, burun yakınmalarını, kann ağrısı ve diareyi önleyebilirler.
ASA ve diğer NSAİİ ile ilgili alerjik reaksiyonlar 4 tiptedir
Ürtiker-angioodem
Rinosinuzit ve astım
Anafilaktik reaksiyon
Hipersensitivite pnömonisi ve menenjiti
NSAİİ, ilaca bağlı ürtikeryal reaksiyonların üçte birinde etken olarak bulunmuşlardır. Ürtiker, ilacın başlanmasından kısa süre sonra ortaya çıkabileceği gibi haftalarca sonra da gelişebilir. Reaksiyonlar genellikle doza bağlı olup kronik ürtikerin aktivitesi de önemlidir. Antihistaminik olarak H1, H2 blokerleri ve lökotrien antagonistleri reaksiyonları önleyebilir. Çoğunlukla tedavi için üç grup ilaç da gereklidir. ASA ve NSAİİ’lerle ürtiker gelişen hastalar, sıklıkla atopik vakalardır. Kronik ürtiker ve AÖ olan hastalann bir kısmında ASA ve NSAİİ alınmasından sonra hastalığın alevlendiği görülmektedir.
NSAİİ, ilaca bağlı astmatik reaksiyonların, üçte ikisinden fazlasından sorumlu bulunmuşlardır. Bunların yarısında ise ASA etkendir. ASA veya NSAİİ’ a bağlı astım ve rinit gibi reaksiyonlar genellikle ilacın alınmasından sonra 20 dakika ile iki saat içinde ortaya çıkarlar. Bronkospazm, nazal konjesyon, rinore ve konjonktivalarda konjesyon, akıntı, baş ve boyunda kızarma bulgulan ortaya çıkar.
Altta yatan herhangi bir hastalığı olmayan bazı hastalarda ASA veya NSAİİ alımı ile anafilaksi tipi reaksiyon görülebilir. Bu durumun ASA veya NSAİİ’ ların hapten olarak rol aldığı Ig E aracılı immün mekanizmalarla ilgili olabileceği düşünülmektedir. Ayrıca bu reaksiyonlar Ig E aracılığı olmadan, anafilaktoid reaksiyon şeklinde de görülebilmektedir(IOO).
Altta yatan bir risk faktörü olmaksızın nadiren bir grup hastada bazı NSAİİ kullanımıyla birlikte öksürük, ateş, pulmoner infiltratlar ve eozinofili ortaya çıkmaktadır. Bu şekilde alerjik alveolit veya hipersensitivite pnömonisi diklofenak, ibuprofen, piroksikam, sulindak, indometazin, naproksen, oksifenil butazon, fenilbutazon ve benoksiprofen ile bildirilmiştir ancak ASA ile bildirilmemiştir. Çapraz reaksiyon gözlenmemiştir.
Artrit nedeniyle uzun süredir NSAİİ kullanan bir grup hastada aseptik menenjit görülmüştür. IVlekanizmasının spesifik NSAİİ karşı immun reaksiyonla ilgili olduğu, ASA ile ilişkili olmadığı düşünülmektedir. İn vitro olarak aktif lenfositler veya BOS’ ta spesifik Ig G’nin gösterilmiş olması Tip 3 ve 4 immün mekanizmanın olayın patogenezinde rol aldığını kanıtlayan veriler olarak bildirilmiştir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.