Demans (Bunama) – Alzheimer

Demans, beyindeki bozukluk nedeniyle zihinsel yeteneğin gerilemesidir. Demans bir belirtiler kombinasyonudur. Bu belirtiler; hafıza kaybı, akıl karışıklığı ve zihinsel gerilemedir. Yaygındır ve uzun yaşayanların genel nüfus içindeki sayısı çoğaldıkça hasta sayısı da buna bağlı olarak artmaktadır. Ciddi vakalarda kuvvetten düşürür ve hem hasta ve hem de ailesi için büyük sıkıntılar yaratır. Demans genellikle 70 yaşın üzerindekileri etkiler ancak genç insanlarda da görülebilir. Depresyon gibi bazı hastalıklar demansa benzer, ama bir kez tanımlandıktan ve tedavi edildikten sonra demans belirtileri kaybolur.

DEMANSIN İŞARET VE BELİRTİLERİ
Aşağıda demans ve yüksek beyin fonksiyonları kaybı ile ilgili bütün tipik belirtiler verilmiştir:
Bozulan hafıza (özellikle son olaylar).
Düşünme yeteneği kaybı.
Fark edilecek şekilde konuşma yeteneğinde azalma.
Yeni yetenekler ve olgular öğrenmede beceriksizlik.
Duygusal kontrol kaybı.
Giderek artan huzursuzluk ve başı boş dolaşma eğilimi.
Davranış zorlukları.
Depresyon ya da endişe.

Alzheimer hastalığı demansın en yaygın nedenidir ve yaşlılıkta ortaya çıkar, özellikle de 70 yaşın üstünde olanlarda.

Demansın ya da nedeninin belirlenmesini sağlayacak tek bir test yoktur. Doktorunuz demans belirtilerine neden olan bir rahatsızlıktan şüphelenecek olursa, bunu doğrulamak ya da geçersiz kılmak için birçok test uygulayacaktır.
Doktorunuz vitamin eksikliği olasılığını belirlemek amacıyla kan örneği alabilir ve analiz için laboratuvara gönderebilir. Beyin taraması ile açıklayıcı bilgiler edinilebilir ve demansın pek de yaygın olmayan sebeplerini devre dışı bırakabilir. Doktorunuz ayrıca ayrıntılı sorular hazırlayarak bunlarla zihinsel yeteneğinizi değerlendirebilir.
Demansın en yaygın nedenleri Alzhei-mer hastalığı ve mu İt i infarkt demanstır. Ender olarak, Creutzfeldt-Jakob hastalığı (GJD olarak bilinir) da demansa neden olur. Demansa benzer belirtiler üreten hastalıklar arasında vitamin eksikliği ya da anemi ve belirli ilaçlara verilen ters tepkiler sayılabilir.

Alzheimer hastalığından etkilenen bir beyin . Normal bir beyne göre  önemli ölçüde küçülür.

TEDAVİ SEÇENEKLERİ
Demansın birçok türü için belirli bir tedavi yoktur ve belirtiler zamanla kötüle-şir. Yakın zamanlarda belirtileri kısa bir süreliğine iyileştiren yeni ilaçlar kullanıma hazır hale geldi. Ne yazık ki uzun dönemde hastalığın ilerlemesini durdurmak için yapılabilecek hiçbir şey yok.
Tedavi, gittikçe başkasının yardımına daha fazla ihtiyaç duyan hastaya şefkat göstermek üzerine yoğunlaşır ve sonunda hastaların çoğu, yaşamlarının geri kalanında tam zamanlı gözetim ve bakıma gereksinim duyarlar.
Demansh hastanın bakımını üstlenen kişinin ihtiyaçlarına özen gösterilmesi de çok önemlidir. Bakan kişiye etkisi çok derindir; sevilen biri saldırgan hale gelebilir ya da bakıcıyı tanıyamıyor olabilir. Bağlılık derecesinin önemi yoktur: Bütün bakıcılar, tıbbi danışmanlardan ve sosyal servislerden destek görmeye ve bir yardımcı alarak üstlendiği sorumluluklardan bir süre kurtulmaya ihtiyaç duyar.

ALZHEİMER HASTALIĞI
Bu hastalık demansın en yaygın nedenlerinden biridir. Aşamalı olarak güçten düşüren bir beyin hastalığıdır ve demans vakalarının yüzde 70′inin oluşum nedenidir. Alzheimer hastalığı beyindeki sinir hücrelerinin kaybolması -nörotransmitter (sinir taşıyıcısı) seviyesinde ve sinir hücreleri etrafındaki protein ipliklerindeki azalma- sonucu gelişir. Bu hastalığın arkasındaki gerçek neden anlaşılamamıştır, ancak araştırmaların işaret ettiğine göre, Alzheimer hastalığının gelişme eğilimi genetik olabilir. Çünkü hastalığın bir aile geçmişi olduğu görülmektedir.


ALZHEİMER HASTALIĞININ İŞARET VE BELİRTİLERİ
> Sınırlı hafıza. Birkaç dakikalık kısa dönem hafıza sağlam kalabilir. Ancak yaşanan en son olaylar ilk önce unutulmak kaydıyla, uzun dönem hafıza giderek kaybolur. Birçok demans hastası eski günlerini ayrıntılı olarak hatırlar, ama bir önceki gün yaşananlarla ilgili hiçbir şey hatırlamaz.
> Yeni bilgi öğrenmede ve daha önce edilen bilgilerin kullanımında yetersizlik.
> Konuşma yeteneklerinin kaybı.
> Kas işlevleri normal olmasına rağmen karmaşık kas aktivitelerinin uygulanmasında yetersizlik.
> Nesneleri tanıyamama.
> Ani ruhsal durum değişikliği.
> Kişilik değişimleri.
> Dolaşma merakı ve yakın çevrede dahi kaybolma.
> Kişisel temizliğin ihmali.

HASTALIK NASIL İLERLER
Hastalık belirtileri çok ağır gelişir ve hasta gün geçtikçe daha da unutkan ve dalgın olur. Hastalık ilerledikçe en sıkıntı verici belirtiler görülmeye başlar: Kişilik değişikliği, aile üyelerinin ve yakın dostların tanınamaması.
Modern ilaç tedavisi bazı belirtilerin düzelmesinde yararlı olduğu ve bazı vakalarda hastalığın ilerleyişini yavaşlatabildiği halde, birçok Alzheimer hastası kesin teşhis konduktan sonra en fazla on yıl yaşayabilmektedir.
MULTİ İNFARKT DEMANS
Bu hastalık vasküler demans olarak da bilinir. Multi infarkt demans, demans ın en yaygın ikinci nedenidir. Küçük iskemik olayların sonucu olarak oluşur. Bir başka deyişle, vücudun bir yerine yeterli miktarda kan gitmemektedir. Bu olaylar beyni çevreleyen bölgede oksijen eksikliği görülmesine neden olur ve bunun sonucunda, sinir hücreleri yavaş yavaş ölmeye başlar, kontrol ettikleri işlevler de kaybolur. Diğer felç biçimleri gibi, altta yatan neden sıklıkla damar sertliği, yani aterosklerozdur (atardamarların tıkanması ve daralması). Damar sertliğinin nedeniyse genellikle yağlı gıdalar tüketmek, sigara içmek ve yeterince egzersiz yapmamak gibi etkenlerin egemen olduğu bir yaşam sürmektir. Öte yandan, hipertansiyon (yüksek tansiyon) da bir diğer çok önemli risk faktörüdür.
Bu demans türünün kesin özellikleri etkilenen beyin bölgesine bağlıdır. Ancak hastalığın ilerleyişi yavaştır ve genellikle güçsüzlük ya da anlamsız konuşmak gibi nörolojik belirtiler görülmez.

TEŞHİS EDİLMESİ
Demansın bu çeşidi bazı temel belirti kalıpları sayesinde teşhis edilebilir, ancak vakaların çoğunda konmuş olan teşhisi doğrulamak ve demans belirtilerine neden olabilecek diğer olasılıkları ortadan kaldırmak için CT ya da MR1 beyin taraması uygulanır.

Yüzmek gibi düzenli olarak yapılacak hafif egzersizler multi infarkt demans hastaları için özellikle önemlidir, çünkü gelecek atakların riskinin azalmasına yardımcı olur.
TEDAVİ SEÇENEKLERİ
Multi infark demansın neden olduğu beyin hasarları düzeltilemez. Bu nedenle tedavi, gelecek nöbetlere ve en önemlisi de olası risklerden majör felce engel olmak üzerinde yoğunlaşır. İlaçlar genellikle tansiyonu düşürmek için verilir. Uygun dozda aspirin de kan pıhtısı oluşumu şansını azaltmak için alınabilir.

CREUTZFELDT-JAKOB HASTALIĞI (CJD)
Prion adı verilen bulaşıcı bir etken bu nadir görülen hastalığa neden olur. Beyinde sün-gerimsi bölgelerin gelişmesine yol açar. De-mansa neden olur ve mutlak ölüm altı ay içinde gelir. Diğer belirtiler:
> Depresyon.
> Kararsızlık ve zayıf koordinasyon.
> Nöbetler.
> Bozuk görüş.
Hastalığın oldukça uzun bir kuluçka dönemi vardır ve enfeksiyonun kapılmasından sonra 20 yıllık bir süreç içerisinde her an ortaya çıkabilir. CJD’nin yeni bir çeşidi de (vCJD) gelişmiş ve daha gençleri etkilemeye başlamıştır. Bilim adamları, vCJD’yi “deli dana hastalığına (BSE – sığırın sün-gerimsi ensefalopatisi) yakalanmış hayvanların etinin yenmesine bağlamaktadır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.