Soluk alıp verme işlemi

Vücudunuzdaki her hücre sürekli oksijen desteğine ve aynı zamanda da temel artık ürün olan karbondioksitin dışarı atılmasına ihtiyaç duyar. Solunum sistemi kan dolaşımı sistemi ile birlikte çalışarak vücudun enerji talebini karşılar. Solunum sistemi, siz soluk aldığınız sırada havadan oksijen alır ve bunu kan dolaşımına verir; kandaki karbondioksiti de toplayıp soluk verirken havaya bırakmanızı sağlar. Akciğerleriniz kollara ayrılmış borular ağına sahiptir ve bu borular, oksijen ve karbondioksit transferine uygun maksimum yüzey alanının yaratılabilmesi için giderek iyice ufalırlar.

Alınan her solukla içinize yaklaşık 500 mî hava çekersiniz ve dakikada 12-15 soluk alırsınız. Hava, üst solunum yolu boyunca yol alır: Önce ağız ve burun, sonra gırtlak ve soluk borusu (trake).
Hava, trakeden aşağıya, iki ana bronşa (hava yolu) iner ve oradan da daha küçük bronşlara (bronşiyol) geçer. Bronşiyolle-rin sonunda alveol adı verilen ufak hava kesecikleri bulunur. Akciğerin en ufak işlevsel birimi olan alveol karmaşık gaz dönüşüm işlemini (karbondioksit-oksijen dönüşümü) gerçekleştirir.
GAZ DÖNÜŞÜMÜ


Her bir alveolda ufak kan damarları (kılcal damarlar) ağı bulunur. Gaz dönüşümü sırasında havadan solunan oksijen kılcal damarlar vasıtasıyla alveol duvarlarına yayılır ve kırmızı kan hücrelerindeki hemoglobin pigmentlerine bağlanır. Bu işlemle vücudun enerji yapıcı metabolik sürecine güç temini için oksijen çevre dolaşım sistemine salınır. Aynı zamanda metabolik sürecin atık maddesi olan karbondioksit kandan alveole geçer ve soluk verme ile vücuttan dışarı atılır.

Röntgen, solunum sistemi problemlerinin teşhis edilmesinde yaygın olarak kullanılır. Ciğerler sağ ve soldaki koyu bölgelerdir. Kaburga kemikleri (soluk şeritler olarak görünen kısım) tarafından çevrelenmiş ve koruma altına alınmışlardır.

SOLUK ALMA VE VERME

Soluk alıp verme otomatik bir harekettir ve beynin bir bölümünde bulunan, medulla adı verilen solunum merkezi tarafından kontrol edilir. Medulla, vücudun sürekli değişen ihtiyaçlarına yetecek miktardaki oksijenin alımı ve karbondioksitinin atılımına göre nefes alma hızını ayarlar.
Atardamarlardaki alıcılar kandaki karbondioksit seviyesini gözler. Bu bilgiyi beyne iletirler ve beyin vücuttaki gaz dengesinin devamını sağlamak üzere soluk alma ve verme hızını ayarlar. Egzersiz yapığınızda oksijen daha çabuk tükenir ve beyin nefes alma hızının arttırılarak daha çok oksijen alınması mesajını akciğere iletir.
Nefes alma mekanizması interkostal kaslar (kaburgalar arasındadır) ve diyafram tarafından kontrol edilir. Göğüste farklı basınç oluşturmak için çalışırlar.

Soluk alma -Soluk aldığınızda interkostal kaslar kasılarak göğüs kafesini yukan kaldınr-ken diyafram da kasılır ve düzleşir. Bu sayede havanın akciğere çekilebilmesi için göğüs boşluğu genişlemiş ve basınç düşmüş olur.

Soluk verme -Soluk verdiğinizde interkostal kasları ve diyafram gevşer. Böylece göğüs daralmış ve basınç artmış olur ve böylece hava akciğerden dışarı çıkmaya zorlanır.

SOLUNUM SAVUNMA YÖNTEMLERİ
Solunum yolu, enfeksiyon ve tahrişlere karşı kendini farklı şekillerde korur: ® Doku: Koruyucu doku üst ve alt solunum kanalını birbirine bağlar. Koruyucu doku, üst kanalda, zararlı etmenleri akciğere ulaşmadan önce yok eden bademcikler ve lenf bezlerinde (adenoit) yoğunlaşmıştır.

• Müküs tabakası: Bu yapışkan ve koruyucu tabaka hava yolları ve kanallarını kapayarak yabancı parçacıkları yakalar.

• Silyalar: Bunlar hava yolundaki ince, tüy gibi çıkıntılardır. Yabancı parçacıkları süpürür ve akciğerden uzakta tutar.

• Öksürme: Öksürük refleksi, yabancı parçacıkların herhangi bir zarara yol açmadan önce vücuttan atılması hava yolu veya akciğerdeki ilkilmeler yoluyla tetiklenir.

AKCİĞERLER NASIL ÇALIŞIR ?

İstem dışı bir hareket olan soluk almada hava, dar hava yollan sisteminden aşağıya ve kan dolaşımına gönderilir. Solunum sistemi karmaşık bir mekanizma olup aynca göğüs kafesi ve çeşitli kasları da içerir.

Burun boşluğu
Ağız ve burun yoluyla hava ısınır ve nemlenir.

—————————————————————

Bronş
Sağ ve sol akciğerde görev yapan iki tüptür ve soluk borusunun ucunda yer alır. Bronşiyol adı verilen minik hava yolları ile birlikte göğüs boşluğunu doldurur.

—————————————————————

Soluk borusu (Trake)
Bu tüp bir dizi kıkırdak halkası tarafından açık tutulur ve bronşu ikiye ayırır.

—————————————————————

Kaburga
Göğüs kafesi soluk alma işlemine yardımcı olur ve akciğerlerle kalbi korur.

—————————————————————

Interkostal kaslar
Bu kaslar kaburga kemikleri arasında bulunur ve solunum anında göğüs kafesini hareket ettirir.

—————————————————————

Diyafram
Bu ana solunum kası ınterkostal kaslarla birlikte çalışır. Kasılarak ve gevşeyerek göğüs boşluğu hacmini arttırır ve azaltır.

—————————————————————

Plevra (Akciğer zarı)
İki katmanlı bu zar akciğeri göğüs duvarından ayırır. Akciğerler şişer ve sönerken kalın bir sıvı tabakası(yüzey aktif maddesi), bu katmanların düzgün hareket etmesine yardımcı olur.

—————————————————————

Bronşiyol
Bunlar bronşun dallarıdır. Her bir bronşiyolun ucunda alveol adı verilen hava si bulunur.

—————————————————————

Alveol
Her alveol, gaz dönüşümü için maksimum yüzeyi yaratmak üzere minik kılcal damarlarla kaplıdır.

—————————————————————

Membranöz duvarı
Alveol duvarları, havadan alınan oksijenin kırmızı kan hücrelerindeki hemoglobine geçişine olanak tanır. Aynı zamanda kırmızı kan hücrelerinde bulunan karbondioksit alveole geçer ve solukla dışarı atılır.

SOLUNUM KANALININ TETKİKİ
Doktorunuzun solunum sorunlarının teşhisinde kullanabileceği çeşitli yöntemler vardır, işte bunlardan bazıları:
> Sizi öksürürken dinlemek ve göğüs muayenesi yapmak.
> Göğüs röntgeni bir enfeksiyonun ya da akciğer kanseri gibi daha ciddi hastalıkların varlığını doğrulayabilir.
> Tepe akım ölçer, solunumu ölçerek hava yollarında mevcut herhangi bir engel hakkında bilgi verir. Ayrıca astım hastalarının tedavilerinde gerekebilecek düzenlemelerin belirlenmesinde de kullanılır.

Doktorunuz bir dizi araştırmaya gerek duyabilir, bunlar şunlardır:
> Spirometri ya da akciğer fonksiyon testleri soluduğunuz ve dışarıya attığınız havayı ve ciğerlerinizin ne kadar hava tutabildiğini ölçer.
> Vantilasyon/perfüzyon taramaları ciğerlere giden kan ve hava akışını ölçer.
> Bronkoskopi: Ucunda kamera olan ince bir tüp ağız ya da burun yoluyla ciğerlere gönderilir ve bu yolla bronşlar görülebilir. Bu işlem lokal anestezi ile yapılır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.